MARAMING SALAMAT SECRETARY DICK GORDON, ANG ATING CHAIRMAN TAUN-TAON NG NATIONAL INDEPENDENCE DAY CELEBRATION COMMITTEE.

ATING KAGALANG-GALANG NA PINUNO NG SENADO, SENATE PRESIDENT FRANKLIN DRILON, MRS. DRILON AT IBAÕT-IBANG OFFICIALS NG ATING PAMAHALAAN; HIS EXCELLENCY ARCHBISHOP ANTONIO FRANCO AND THEIR EXCELLENCIES OF THE DIPLOMATIC CORPS; MAYOR NG MAYNILA KUNG NASAAN NATIN GINAGANAP ITONG ATING SELEBRASYON NGAYON, MAYOR LITO ATIENZA; AT MGA PUNONG BAYAN AT PUNONG LALAWIGAN NG IBAÕT-IBANG LUGAR NG PILIPINAS; MGA MAGIGITING NA BAYANING BETERANO NG ATING INANG BAYAN; IBAÕT-IBANG MGA PILING PANAUHIN; AT KAYONG LAHAT MINAMAHAL KONG KABABAYAN, MGA GILIW KONG KABABAYAN, HAPPY INDEPENDENCE DAY SA ATING LAHAT.

PAGMAMAHAL SA BAYAN ANG UNANG LEKSYON NG ATING KONSTITUSYON.  ON JUNE 12th OF EVERY YEAR, WE RAISE THE FLAG TO SHOW OUR PATRIOTISM.  TODAY, HERE IN MANILA, REPRESENTATIVE FROM OUR MAJOR RACES, RAISE THE FLAG TO SHOW PATRIOTISM AND ETHNICAL UNITY.  EVERY FILIPINO MUST TAKE THIS TO HEART -- A RESPECT FOR OUR FLAG EVERY JUNE 12th  STARTING FROM SMALL MEANINGFUL THINGS IS WHAT MAKES A NATION GREAT.

ON MY PART, I RAISE THE FLAG OF THE PHILIPPINES THIS MORNING IN THE POBLACION OF LAMITAN IN BASILAN.  NATULOG AKO SA LAMITAN, BASILAN KAGABI.  ÔYUNG LAMITAN KUNG SAAN NOONG ISANG TAON, SUMUGOD ÔYUNG MGA ABU SAYYAF NA MAY DALA NG BIHAG GALING SA DOS PALMAS AT  KUMUHA PA NG BIHAG SA TORRES HOSPITAL.  PUMASOK SILA SA KUMBENTO SINIKAP KUMUHA NG BIHAG SA MGA MADRE KAYA LANG ÔYUNG MGA MADRE AY NAKATAGO, NAKALUKSO SA PADER AT NAGTAGO SA KABILANG BAHAGI NG PADER.  DOON SA KANILANG KUMBENTO AKO NATULOG AT ANG MGA MADRE NA BUMALIK MULI SA LAMITAN AY NAGBANTAY SA INYONG LINGKOD.  I WAS THERE TO ATTEND THE WAKE  OF EDIBORAH YAP, ONE OF THE LEADING PATRIOTS OF OUR TIME.  EDIBORAH DIED IN THE LINE OF DUTY.  SHE TOOK CARE OF GRACIA AND MARTIN BURNHAM WHEN THEY WERE IN CAPTIVITY.  SHE WAS A NURSE TO THE VERY END. SHE STUCK TO HER PROFESSIONAL OATH EVEN IN THE DARKEST DEPTHS OF ADVERSITY. SHE WAS LIKE THE SOLDIERS I VISITED ALSO YESTERDAY IN THE SOUTH COMMAND HOSPITALS, THE SOLDIERS WHO WERE WOUNDED IN THE BATTLE THAT RESCUED GRACIA.  MANY OF THESE SOLDIERS HAVE NOT GONE HOME FOR YEARS.  AND I TAKE PRIDE IN THEIR FIGHTING SPIRIT AND LOVE OF COUNTRY.

MGA KABABAYAN KO, WALANG NAGHANGAD NA MASUGATAN ANG ATING MGA SUNDALO AT MABAWIAN NG BUHAY ANG ATING MGA KABABAYAN KAGAYA NI EDIBORAH YAP AT ANG MGA KAIBIGAN NG MGA PILIPINO KAGAYA NI MARTIN BURNHAM.  WALANG IBANG NAGDULOT NG KAHIRAPAN, GULO AT TAKOT SA BASILAN AT SA IBA'T- IBANG DAKO NG SOUTHWESTERN PHILIPPINES KUNDI ANG MGA TERORISTA.  AT WALANG LUNAS NA DARATING SA PAGBUHOS NG DUGO AT PAGPATAK NG LUHA SA MINDANAO HANGGANG HINDI NAHUHULI AT NAHAHARAP SA HUSTISYA ANG BAWAT ISA SA MGA TERORISTANG ABU SAYYAF.
 

MGA KABABAYAN KO, ANG MGA TERORISTA AY NAGHANGAD NG GULO, KUNG KAYA'T SILA ANG DAPAT MAKATIKIM NG MAKATARUNGANG GALIT NG SAMBAYANANG PILIPINO, NG MGA KAWAL AT MAGING SIBILYAN MAN.  SA LOOB NG MAHIGIT ISANG TAON AY TAYO'Y NAGDASAL AT KUMILOS UPANG WAKASAN ANG PAGKABIHAG NI EDIBORAH YAP AT MAG-ASAWANG BURNHAM.  NGAYON, WALANG BIHAG ANG MGA TERORISTA, ETO NA, NANDITO NA ANG PAGKAKATAON UPANG IPAKITA SA LAHAT NG MGA TERORISTA NA HINDI SILA MAARING MAKATAKAS SA HUSTISYA.

MGA KAIBIGAN, ANG PUHUNAN NG KALAYAAN NG ISANG BANSA AY ANG BUHAY AT GAWA NG BAWAT ISA SA ATIN.  NGUNI'T, KAPAG MINSAN KAILANGAN ISANGLA ANG BUHAY AT LUHA NG ATING MGA KABABAYAN AT MAGING NG ATING MGA KAIBIGAN, UPANG MAPANATILING MALAYA ANG ATING BAYAN.

IN GOING AFTER OUR ENEMIES, I AM GLAD THAT WE HAVE FRIENDS FROM ALL OVER THE WORLD.  YET, AS WE HAVE SHOWN TIME AND AGAIN, IT IS THE FILIPINO WHO CAN LOVE THE PHILIPPINES SO MUCH AS TO LAY DOWN HIS LIFE FOR HIS COUNTRY, OR EVEN SO THAT OTHERS MAY ENJOY THE BLESSINGS AND JOYS OF LIVING IN THIS LAND.  TIME AND AGAIN, GENERATION AFTER GENERATION, THE CALL TO MAKE THE ULTIMATE SACRIFICE HAS BEEN MADE.

SOME, LIKE RIZAL, CONSCIOUSLY ANSWERED THAT CALL. OTHERS, LIKE EDIBORAH YAP, ANSWERED THAT CALL THOUGH NOTHING IN THEIR LIVES HAD WARNED THEM THAT THEY WOULD HAVE TO DO IT.  YET, ALL IN ALL, OUR HISTORY HAS BEEN SANCTIFIED BY THE SACRIFICES OF MARTYRS.

ANG KALALINGAN AT KAPURI-PURING DANGAL NG PILIPINO AY NAKAPAKO SA PANANAW NA SA BUHAY AT GAWA NG BAWAT ISA SA ATIN SAGOT NATIN ANG ATING BANSA.  KILALA MAN O HINDI, BAWAT ISA SA ATIN AY MAAARING MAGING BAYANI.  BAWAT ISA SA ATIN AY PWEDENG MABUHAY NANG TAAS-NOO DAHIL SA ATING BAWAT KILOS KINIKILALA NATIN NA  "BAYAN KO, SAGOT KO."

DITO NGA GAYA NANG SABI NI DICK, ANG ATING TEMA AY “BAYAN KO, SAGOT KO.”  NGUNIT DOON KANINA SA LAMITAN, SA BASILAN, NOONG AKO AY PUMUNTA SA POBLACION PARA MAGTAAS NG ATING BANDERA, NAKITA KO ANG MGA STICKERS SA KALSADA, SA MGA PADER, NAKALAGAY, “MAGKAISA NA TAYO.”  KASI YUNG LAMITAN NAHATI-HATI, NAHIWA-HIWALAY PAGKATAPOS NUNG PANGYAYARI SA TORRES HOSPITAL NUNG ISANG TAON.  NGAYON, KAGABI, KANINA, DAHIL AKO AY NAKATIRA DOON SA KUMBENTO, NA KATABI LAMANG NUNG KUNG SAAN NAKABUROL SI EDIBORAH AY ANG PINAG-UUSAPAN NG MGA NAROON -- IT IS A TIME FOR A CLOSURE; IT IS TIME TO UNITE LAMITAN;  IT IS TIME TO UNITE BASILAN;  IT IS TIME TO MOVE ON.  AT YUNG MOVING ON, YON ANG KANILANG PARAAN KUNG PAPANO PINAPAKITA NG MGA TIGA-LAMITAN, TIGA-BASILAN NA BAYAN NILA, SAGOT NILA.

NAWA'Y MAGING MALIWANAG SA BAWAT MAMAMAYANG PILIPINO ANG KANIYANG TUNGKULING TUMUGON SA PANGANGAILANGAN NG ATING BAYAN.  NAWA'Y MAUNAWAAN NG BAWAT PILIPINO NA LAHAT TAYO AY MAY OBLIGASYON NA MAGMALASAKIT PARA SA ATING BAYAN.  ITO ANG KAHULUGAN NG TEMANG "BAYAN KO, SAGOT KO" NA NAPILI PARA SA PAGDIRIWANG NG ARAW NG KALAYAAN SA TAONG ITO.

INDEPENDENCE DAY IS NOT ONLY FOR GREAT ACTS OF COURAGE.  DAY-TO-DAY, OUR NATION IS BUILT THROUGH SMALL UNNOTICED ACTS OF COURAGE AND CIVIC DUTY.  THE FARMER, THE STREET SWEEPER, THE POLICE OFFICER ON THE BEAT, THE WORKER IN THE EXPORT FACTORY  ALL SERVE THE FAMILY, THE COMMUNITY AND THE NATION.  WE SALUTE THEM ALL FOR THEIR HONESTY AND DEDICATION.

I RECALL MARILYN BONGUIAT, THE TEACHER FROM CALABANGA,  WHO RETURNED 6.6 MILLION PESOS WHICH WAS INADVERTENTLY ADDED TO HER MEAGER PAYCHECK.  SHE IS TELLING US THAT CIVIC DUTY COMES AHEAD OF PERSONAL GAIN.  MANY COULD FIND IT DIFFICULT TO BELIEVE THAT THIS IS HAPPENING IN THE PHILIPPINES.  BUT THE TRUTH IS THAT WE HAVE HEROES AND HEROINES ALL AROUND US.  WE DO NOT HAVE TO DIG INTO HISTORY TO REALIZE THIS.

ANG KALAYAAN NATIN AY PINAGBUWISAN NG PAWIS, LUHA  NG ATING MGA NINUNO SA KANILANG PAKIKIPAGLABAN SA MAPANG-APING DAYUHAN.  SA PAGKAKATAONG ITO, HINDI LAMANG TAYO DAPAT MAGBIGAY-PUGAY SA ATING MGA BAYANING NAGSAKRIPISYO UPANG MATAMASA NATIN NGAYON ANG BIYAYA NG KALAYAAN.  DAPAT MAALAALA DIN NATIN ANG KANILANG INIWANG MGA ARAL AT SIKAPING MULI SILANG ISABUHAY.  MULA SA KANILANG MALASAKIT SA ATING INANG BAYAN, KUMUHA TAYO NG PANIBAGONG LAKAS AT KAALAMAN UPANG LABANAN ANG MGA BAGONG ANYO NG ATING PAG-AALIPIN --  ANG TERORISMO, ANG KAHIRAPAN NA UMIIRAL PA RIN SA ATING LIPUNAN.

DAHIL BUKOD SA TERORISMO, ANG PINAKAMAHIGPIT NATING KAAWAY AY ANG KAHIRAPAN.  HANGGANG HINDI NATIN ITO MABIBIGYAN NG WAKAS, HINDI NATIN  MASASABING GANAP NA  TAYONG MALAYA.

ANG PAGLABAN SA KAHIRAPAN AY MINANA PA NATIN MULA SA PANAHONG NAKALIPAS.  ANG MGA BINHI NITO AY PINUNLA SA HIMAGSIKANG INILUNSAD NI ANDRES BONIFACIO NA NAGING SIMULA NG ATING PAGKA-BANSA.  PERO HINDI NATAPOS ANG HIMAGSIKANG ITO DAHIL PROBLEMA PA RIN NATIN ANG KAHIRAPAN HANGGANG NGAYON.  KAILANGAN NATING TAPUSIN ANG SINIMULAN NI BONIFACIO AT PILITING WAKASAN ANG KAHIRAPAN SA DEKADANG ITO.

ILANG TAON BAGO PUMANAW ANG AKING AMANG SI DATING PANGULONG DIOSDADO MACAPAGAL, SUMULAT SIYA NG ISANG ARTIKULO KUNG SAAN TINALAKAY NIYA ANG MGA LUNAS SA KAHIRAPAN.  ISA RITO AY ANG KALAYAAN, AT ITO ANG KANIYANG SINABI TUNGKOL DITO:  ÒTHE PHILIPPINES AND ITS GOVERNMENT SHOULD BECOME TRULY INDEPENDENT SO AS TO ADOPT POLICIES AND DECISIONS ON THE OVERRIDING ISSUES OF NATIONAL INTEREST.  IT IS ONLY IF OUR GOVERNMENT AND ITS LEADERS ARE FREE TO DECIDE AND ACT IN THE HIGHEST INTEREST OF OUR PEOPLE THAT WE CAN SOLVE OUR VITAL PROBLEMS, PARTICULARLY THE REDEMPTION OF THE POOR FROM PROVERTY.

ANG PANGUNAHING PRAYORIDAD NG ATING ADMINISTRASYON AY MASUGPO ANG KAHIRAPAN.  ANG LAYUNING ITO ULIT-ULIT KONG SINASABI AY MAY APAT NA ELEMENTO:  UNA, TRABAHO NA MANGGAGALING SA PUHUNAN; PANGALAWA, MODERNISASYON NG AGRIKULTURA SANDAL SA PANLIPUNANG KATARUNGAN; PANGATLO, ESPESYAL NA PANSIN SA MGA KAPUS-PALAD; AT PANG-APAT, I-ANGAT ANG ANTAS NG MORALIDAD SA PAMAHALAAN AT LIPUNAN.

HINDI MAGIGING MAKABULUHAN ANG ATING PAG-UNLAD KUNDI NITO MAPAPABUTI ANG KALAGAYAN SA BUHAY NG ATING MGA MAMAMAYAN LALO NA ANG MAHIHIRAP.  KAYA NGA, PALAGI KONG SINASABI THAT THERE MUST BE A SOCIAL BIAS IN OUR ECONOMIC DEVELOPMENT PLANS.  IBIG SABIHIN NITO, DAPAT ISA-ALANG NG ALINMANG PROGRAMANG PANGKAUNLARAN NG ATING PAMAHALAAN ANG KUNG PAPANO MAKAKATAKAS ANG MGA MARALITA MULA SA KAHIRAPAN.

TULAD NANG SINABI KO SA AKING STATE OF THE NATION ADDRESS NOONG NAKARAANG TAON, ANG HANGAD NATIN AY TRABAHO, TAHANAN, EDUKASYON AT PAGKAIN SA BAWAT MESA NG PAMILYANG PILIPINO.  PAPARAMIHIN NATIN ANG MGA KABABAYANG MAY TRABAHO.  PAPARAMIHIN NATIN ANG MGA BATANG MAGTATAPOS NG SALIGANG EDUKASYON.  PAPARAMIHIN NATIN ANG MGA KABABAYANG MAY KATIYAKAN SA KANILANG TAHANAN.  PAPARAMIHIN NATIN ANG PAGKAIN LALO NA ANG BIGAS NA KAYANG BILHIN NG MGA PAMILYA.  AT GINAGAWA NATIN ANG LAHAT UPANG MATUPAD ANG PANGARAP NA ITO NA ALAM KONG PANGARAP NINYO LAHAT.

SA AKING STATE OF THE NATION ADDRESS NGA NOONG ISANG TAON, NOONG PINAG-USAPAN KO ANG MODERNISASYON NG AGRIKULTURA AT ANG ESPESYAL NA PANSIN SA KAPUS-PALAD, SINABI KO RIN NA MAS MALAKI PA ANG MATUTULONG NG GOBYERNO SA MGA MILYUNG-MILYONG MGA  MAGSASAKA NG NIYOG ORAS NA MARESOLBA PABOR SA MAGSASAKA ANG KASO NG COCONUT LEVY.   SINABI KO NA KAPAG MANGYARI ITO, GAGAMITIN ANG PONDO PARA SA MODERNISASYON NG MGA NIYUGAN AT KAPAKANAN NG MGA MANGNYUNIYOG.  SINABI KO RIN NA HINDI TAYO HIHINTO HABANG HINDI NAKIKINABANG ANG MALILIIT NA MANGNYUNIYOG SA COCO LEVY FUND.

I THEREFORE AM VERY HAPPY TO ANNOUNCE  HERE THAT THE COCONUT INDUSTRY INVESTMENT FUND OIL MILL BOARD HAS APPROVED THE RELEASE OF 86 MILLION PESOS AS THE FIRST FRUITS OF OUR QUEST TO RESOLVE THE COCONUT LEVY ISSUE IN FAVOR OF THE SMALL FARMERS.  (APPLAUSE)  THIS RELEASE OF 86 MILLION PESOS REPRESENTS THE FIRST-YEAR PREMIUM UNDER THE EXPANDED FARMERS' LIFE INSURANCE.  MULA ITONG ARAW NA ITO, HIGIT SA ISANG MILYONG MANGNYUNIYOG AY MAGKAKAROON NG DOBLE SA KANILANG LIFE INSURANCE.  KAHAPON  5,000 ANG LIFE INSURANCE NG COCONUT FARMERS.  MULA NGAYON 10,000 NA ANG KANILANG INSURANCE.    THEIR UPGRADED LIFE INSURANCE POLICIES ARE READY FOR DISTRIBUTION TO THE REGIONS.  ANG MAGANDANG BALITANG ITO AY SANG-AYON SA PAGTUTUPAD NG ATING PAKAY NA MAGBIGAY NG ESPESYAL NA ATENSYON SA MGA KAPUS-PALAD NA MARAMI MILYUN-MILYON SA KANILA AY MGA MAGSASAKA NG NIYOG.  ISA ITO SA MGA PARAAN KUNG PAPANO NATIN MAPAPABUTI ANG KALAGAYAN SA BUHAY NG MGA KABABAYAN NATIN SA KANAYUNAN KUNG SAAN NAKATIRA ANG NAKARARAMI SA ATING MAHIHIRAP.

WE ARE DEALING SHARP BLOWS AGAINST POVERTY.  WE HAVE SURPASSED  MANY TARGETS IN LAST YEAR'S STATE OF THE NATION ADDRESS.  IN THAT STATE OF THE NATION ADDRESS,  I SAID, WE WOULD DISTRIBUTE 100,000 HECTARES OF AGRICULTURAL LAND UNDER LAND REFORM.  WE HAVE DISTRIBUTED 104,261 HECTARES.  DOON SA AKING STATE OF THE NATION ADDRESS SINABI KO NA MAGBIBIGAY TAYO NG HEALTH INSURANCE SA 500,000 URBAN POOR.  NAKAPAGBIGAY NA TAYO NG HEALTH INSURANCE SA HIGIT 1.5  MILLION URBAN AND RURAL POOR.  SINABI KO RIN NA LAHAT NG  PUBLIC SCHOOL STUDENTS AY MAGKAKAROON NG TEXTBOOKS PARA SA PRIORITY SUBJECTS SA GRADES 1 TO 4 AT FIRST AND SECOND YEAR SA HIGH SCHOOL.  ITONG SETYEMBRE,  MAGKAKAROON TAYO NG  LIMANG TEXTBOOKS SA KAMAY NG BAWAT BATA NA NAG-AARAL SA  PUBLIC SCHOOL.

THIS IS THE ESSENCE OF HUMAN FREEDOM.  PEOPLE ARE NOT TRULY FREE IF THEY DO NOT HAVE AN EDUCATION.  DOON SA BASILAN, MARAMING SUMAMA SA ABU SAYYAF DAHIL HINDI NAGTAPOS NG GRADE VI.  PEOPLE ARE NOT TRULY FREE IF THEY DO NOT HAVE ACCESS TO HEALTH CARE.  PEOPLE ARE NOT TRULY FREE IF THEY DO NOT HAVE  LAND.

KAHIT KAILANGAN NATING MABUHAY, KAHIT KAILANGAN NG BAYAN ANG ATING MGA PAWIS, MGA LUPA, MGA SAKRIPISYO, MGA DASAL, HUWAG TAYONG AATRAS KUNG KINAKAILANGAN IPAGTANGGOL ANG ATING TINUBUANG LUPA, IPAGTANGGOL MULA SA LAGIM, IPAGTANGGOL MULA SA HIRAP. KATULAD NG ATING MGA NINUNO, KAHIT SA KADILIMAN NA DULOT NG TERORISMO, AT LALO NA SA KADILIMAN NA DULOT NG KAHIRAPAN, PANATILIIN NATING NAKASINDI ANG KANDILA UPANG MAGHATID SA ATIN NG ISANG MAALIWALAS NA SIGLO BEINTE UNO.

MABUHAY ANG KASARINLAN NG PILIPINO!  HAPPY INDEPENDENCE DAY SA ATING NATIONAL DAY.

MARAMING SALAMAT SA INYONG LAHAT.